Tag Archive for Defterlerin Saklanması

Ticari Defterler Hakkında Bilinmesi Gerekenler

 TİCARİ DEFTERLER HAKKINDA

BİLİNMESİ GEREKENLER

1.GİRİŞ

1956 yılından beri yürürlükte bulunan 6762(1) sayılı Türk Ticaret Kanunu dünya ticaretinde yaşanan gelişmeler neticesinde, mevcut ihtiyaçları karşılamada yetersiz kalmıştır. Serbest pazar ve rekabet ekonomisinin yaygınlık kazanması ile işletme ve şirketler uluslararası pazarlarda daha rahat hareket etmeye başlamış ve bu durum daha pratik ve yeni dünya düzeni ile uyumlu bir Ticaret Kanununu gerektirmiştir. Söz konusu gelişmelere paralel olarak Türkiye’nin Avrupa Birliği uyum süreci nedeniyle başta temel kanunlarını değiştirmesi, finans ve sermaye piyasaları ile ilgili düzenlemelerden başlamak üzere ulusal ve uluslararası anlamda ticari hayatı kolaylaştırıcı hükümler getirmesi zorunluluk arz etmiştir.

Ayrıca Türk Medeni Kanununda, Borçlar Kanununda ve Hukuk Muhakemeleri Kanununda yapılan köklü değişiklikler, Türk Ticaret Kanununun yenilenmesini zorunlu kılan diğer önemli oluşumlardır.

Bu anlayışla 6102 Sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu(2) hazırlanarak yasalaşmıştır. Yasa 2011 yılı başlarında yasalaşmasına rağmen kimi hükümleri 01.07.2012 tarihinde, kimi hükümleri sonraki aylarda, kimi hükümleri ise sonraki yıllarda yürürlüğe girecektir.

Defter tutma faaliyeti ticaret hayatının vazgeçilmez öğesidir. Bu işlemle ticari işlemler kayıt altına alınmakta ve muhafaza edilmektedir. Yeni Türk Ticaret Kanunuyla var olan defter tutma işlemlerine bazı yenilikler getirilmek istenmiştir. Kanunun kabulüyle defter tutma ile ilgili konular sürekli gündemde olmuştur.

Defter tutma ile ilgili konuları incelerken sadece Türk Ticaret Kanununa bakmamak gerekir. Türk Vergi Kanunlarına da bakılmalı hatta Sosyal Güvenlik Kanunları ve İş kanunları da göz önünde bulundurulmalıdır.

2. DEFTER TUTMA SORUMLULUĞU

Yeni Türk Ticaret Kanunu 1550’ye yakın maddeden oluşmuştur. Bunun çok az kısmı defter tutmayla ilgili esasları belirlemiştir. Ancak uygulamaya geçirilmek istenen muhasebe ve finansal tablolar, standartlar, denetçilik gibi konular kamuoyunda çok etki yaratmıştır.

Vergi Kanunlarında da defter tutmayla ilgili bahislere yer verilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun(3) ikinci kısmı defter tutma ile ilgili, üçüncü kısmı vesikalarla ilgili, altıncı kısmı muhafaza mecburiyeti ile ilgilidir. Kanunun bir bölümünde muhasebe ile ilgili işlemler yapılırken değerleme işlemlerinin nasıl yapılacağı belirlenmiştir. Bütün bu işlemlerin Kanunda anlatıldığı şekilde yapılmaması halinde cezaların tatbik edileceği de belirtilmiştir.

Defter tutma ile ilgili konuların Vergi Usul Kanununda yüzlerce maddeden oluştuğu görülmektedir. Bu durum defter tutmanın Devletçe ne kadar önemsendiğinin bir göstergesidir.

Defter ve belgelere bakılarak;

• İşletmenin cirosu öğrenilir,

• İşletmenin kâr ya da zarar durumu bilinir,

• Satılan malın maliyeti tespit edilip satış fiyatı belirlenir,

• İşletmenin tarafları olan kişi ve kuruluşlara olan borç ve alacakları bilinir,

• Devlete ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan yükümlülükler bilinir,

• Önceki dönem bilgileriyle cari dönem bilgilerini karşılaştırarak, işletmenin karlılığını, verimini artırma eğiliminde olunur,

• İhtilaf halinde defter ve belgede yazılı bilgiler delil olur, ispat edici işlev görür.

2.1. Defter Tutmanın Amaçları

Devlet bütçesinde en büyük gelir kalemi vergilerdir. Mükelleflerden alınan vergiler, onların elde ettiği kazançlar ve hasılatları üzerinden hesaplanır. Vergilerin doğru olarak hesaplanıp beyan edilip edilmediği defter ve belgelere bakılarak anlaşılabilir. Bu nedenle Mali İdare, işletmelerce tutulan ticari defter ve belgelere çok önem vermiş, onların düzgün, doğru ve sağlıklı bir şekilde tutulabilmesi ve muhafazası için her türlü tedbiri almaya çalışmıştır.

Defter tutma, işletmede meydana gelen her türlü işlemlerin belli bir düzen içinde kaydedilmesi anlamını taşır. Muhasebede bütün kayıtların belgeye dayanması esastır, belge; muhasebe organizasyonunun temel unsurudur. Defter ve belgeleri tetkik eden bir kişi o işletme hakkında kanaat sahibi olur. Firma mal satın alır; buna ait kayıt yapılır, nakliye ödenir; kayıt yapılır, akaryakıt alınır; kayıt yapılır, bir başka şehre gidilir; bununla ilgili kayıtlar yapılır, otelde kalınır, yemek yenir, çalışanlara ücret verilir, kredi kullanılır vb. birçok işlemle ilgili kayıtlar yapılır. Bu kayıtlara bakılarak işletmenin ne yaptığı hangi boyutlarda işlem yaptığı kolayca anlaşılır. Mali Müşavir tutmuş olduğu işletmenin defterinde, o işletmenin bir nevi fotoğrafını çeker ya da tutulan deftere bir nevi işletmenin resmi çizilir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 171. Maddesinde defter tutmanın maksatları şöyle sıralanmıştır: Read more